TÌM HIỂU PHƯỚC BỐ THÍ

RECHERCHE DE LA COMPREHENSION DU DON

Soạn giả: Tỳ khưu Hộ Pháp

BỐ THÍ BA-LA-MẬT

LA PARAMITA DU DON

Bố thí là một hành động đem của cải tiền bạc, sự hiểu biết của mình… ban bố cho người khác, chúng sinh khác, với tâm tế độ để tạo phước thiện cho mình, để hưởng được quả báu tốt lành theo ý nguyện của mình.

Những thí chủ bố thí cầu mong được giàu sang phú quý, trở thành phú hộ, vua chúa, hoàng hậu … hoặc cầu mong được tái sanh lên cõi trời dục giới, trở thành vua trời, hoàng hậu của vua trời, v.v… 

Như vậy, sự bố thí ấy chỉ là phước thiện bố thíbình thường (không đặc biệt)cho quả báu an lạc trong cõi người, cõi trời dục giới mà thôi, vẫn còn phải chịu cảnh khổ tử sanh luân hồi trong tam giới, vẫn chưa giải thoát khổ được. 

Bố thí để trở thành bố thí ba la mật,người thí chủ cần phải có 2 điều kiện: 

Sự bố thí ấy không làm nơi nương nhờ của tham ái(taṇhā),ngã mạn(māna)và tà kiến(diṭṭhi). 

Sự bố thí ấy với tâm từ, tâm bi tế độ và có nguyện vọng mong đạt đến mục đích cứu cánh Niết Bàn,diệt khổ tái sanh,để giải thoát mọi cảnh khổ tử sanh luân hồi trong tam giới. 

Với mục đích cứu cánh Niết Bàn ấy, một số vị có nguyện vọng trở thành Đức Phật Toàn Giác, để tế độ chúng sinh cùng chứng ngộ Niết Bàn. Một số vị có nguyện vọng trở thành Đức Phật Độc Giác, hoặc bậc Thánh Thanh Văn Giác…. 

Để trở thành Đức Phật Toàn Giác, hoặc Đức Phật Độc Giác, hoặc Thánh Thanh Văn Giác bậc nào, trước tiên đều cần phải tạo 10 pháp hạnh ba la mật làm nền tảng để chứng đạt đến sở nguyện của mình. 

Donner, c’est offrir ses biens, son argent, son savoir, etc., à autrui, avec compassion, afin d’accumuler du mérite et de jouir des bienfaits que l’on souhaite.

Ceux qui donnent espèrent devenir riches et prospères, rois, reines, etc., ou renaître dans le royaume céleste, devenir souverains, etc.

Ainsi, un tel don est un don méritoire ordinaire (et non exceptionnel) visant à obtenir la paix et le bonheur dans le monde terrestre ou le royaume céleste ; il reste à endurer les souffrances de la naissance, de la mort et de la réincarnation dans les trois mondes, et la libération de la souffrance n’est pas encore acquise.

Pour pratiquer la générosité comme une paramita (perfection), celui qui donne doit remplir deux conditions :

Le don ne doit pas servir de refuge à l’avidité (taṇhā), à l’orgueil (māna) ni aux conceptions erronées (diṭṭhi).

Le don doit être accompli avec un cœur compatissant et bienveillant, dans l’aspiration à atteindre le but ultime du Nirvana, à mettre fin à la souffrance des renaissances et à libérer tous les êtres du cycle des naissances et des morts dans les trois royaumes.

Courant vers ce but ultime du Nirvana, certains aspirent à devenir des bouddhas pleinement éveillés, afin d’aider tous les êtres à atteindre le Nirvana. D’autres aspirent à devenir des Pratyekabuddhas ou des Arhats.

Pour devenir un bouddha pleinement éveillé, un Pratyekabuddha ou un Arhat, il faut d’abord cultiver les dix paramitas comme fondement de la réalisation de son aspiration.

10 pháp hạng ba la mật là: 

1- Bố thí ba la mật (dāna pāramī).
2- Giữ giới ba la mật (sīla pāramī).
3- Xuất gia ba la mật (nekkhamma pāramī).
4- Trí tuệ ba la mật (paññā pāramī).
5- Tinh tấn ba la mật (vīriya pāramī).
6- Nhẫn nại ba la mật (khanti pāramī).
7- Chân thật ba la mật (sacca pāramī).
8- Chí nguyện ba la mật (adhiṭṭhāna pāramī).
9- Tâm từ ba la mật (mettā pāramī).
10- Tâm xả ba la mật (upekkhā pāramī). 

Les dix perfections (Paramā) sont :

1. Générosité (dāna pārami).
2. Moralité (sīla pārī).
3. Renonciation (nekkhamma pārī).
4. Sagesse (paññā pāramī).
5. Diligence (vīriya pārī).
6. Patience (khanti pāramī).
7. Vérité (sacca pāramī).
8. Aspiration (adhiṭṭhāna pāramī).
9. Bienveillance (mettā pāramī).
10. La perfection de l’équanimité (upekkhā pāramī).

Trong khi đang tạo, đang bồi bổ hạnh ba la mật để cho đầy đủ, đều gọi là Đức Bồ Tát (Bodhisatta). 

Đối với Đức Bồ Tát Toàn Giác (Sammā Sambodhisatta),ví như những tiền kiếp của Đức Phật Gotama của chúng ta, còn là Đức Bồ Tát có trí tuệ ưu việthơn đức tinvà tinh tấn.Ngài phát nguyện mong trở thành Đức Phật Toàn Giác trong tâm suốt 7 a tăng kỳ và phát nguyện ra bằng lời nói để cho mọi chúng sinh nghe biết suốt 9 a tăng kỳ. Trong hai thời kỳ này, Đức Bồ Tát vẫn còn là Đức Bồ Tát bất định (aniyatabodhisatta). 

Đến thời kỳ được Đức Phật thọ ký, Ngài là Đức Bồ Tát Sumedha đến hầu Đức Phật Dīpankara tạo duyên lành, Đức Phật Dīpankara dùng Phật nhãn thấy rõ, biết rõ Ngài có nguyện vọng trở thành Đức Phật Toàn Giác, nên Ngài thọ ký rằng: 

“Vị đạo sĩ Sumedha này trong thời vị lai, còn 4 a tăng kỳ và 100 ngàn đại kiếp nữa sẽ trở thành Đức Phật Toàn Giác có danh hiệu Đức Phật Gotama”. 

Sau khi được thọ ký, Ngài trở thành Đức Bồ Tát cố định (niyatabodhisatta)tiếp tục bồi bổ 10 hạnh ba la mật bậc thường, 10 hành ba la mật bậc trung và 10 hạnh ba la mật bậc thượng, cho đầy đủ 30 hạnh ba la mật để trở thành Đức Phật Toàn Giác. 

Như vậy, để trở thành Đức Phật Toàn Giác, Đức Bồ Tát Toàn Giác cần phải tạo 30 hạnh ba la mật từ khi phát nguyện trong tâm suốt 7 a tăng kỳ, phát nguyện ra bằng lời nói suốt 9 a tăng kỳ và thời gian sau khi Đức Bồ Tát đã được Đức Phật thọ ký rồi, còn phải cố gắng tinh tấn bồi bổ thêm 30 pháp hạnh ba la mật suốt 4 a tăng kỳ và 100 ngàn đại kiếp trái đất nữa. Đó là thời gian đối với Đức Bồ Tát có trí tuệ ưu việthơn đức tin và tinh tấn. 

Còn đối với Đức Bồ Tát có đức tin ưu việthơn trí tuệ và tinh tấn, thì thời gian gấp đôi Đức Bồ Tát có trí tuệ ưu việt. Nghĩa là Đức Bồ Tát có đức tin ưu việtcần phải tạo 30 hạnh ba la mật phát nguyện trong tâm suốt 14 a tăng kỳ; phát nguyện ra bằng lời nói suốt 18 a tăng kỳ và sau khi đã được Đức Phật thọ ký rồi cần phải bồi bổ thêm 30 hạnh ba la mật suốt 8 a tăng kỳ và 100 ngàn đại kiếp trái đất, để trở thành Đức Phật Toàn Giác. 

Đối với Đức Bồ Tát có tinh tấn ưu việthơn trí tuệ và đức tin, thì thời gian gấp đôi Đức Bồ Tát có đức tin ưu việt. Nghĩa là Đức Bồ Tát có tinh tấn ưu việtcần phải tạo 30 hạnh ba la mật phát nguyện trong tâm 28 a tăng kỳ; phát nguyện ra bằng lời nói suốt 36 a tăng kỳ và sau khi đã được Đức Phật thọ ký rồi, cần phải bồi bổ thêm 30 hạnh ba la mật suốt 16 a tăng kỳ và 100 ngàn đại kiếp trái đất, để trở thành Đức Phật Toàn Giác. 

Đối với Đức Bồ Tát Độc Giác(Pacceka Bodhi-satta)có trí tuệ ưu việt hơn đức tin và tinh tấn, cần phải tạo 20 hạnh ba la mật (10 pháp hạnh ba la mật bậc thường, 10 pháp hành ba la mật bậc trung) suốt 2 a tăng kỳ và 100 ngàn đại kiếp trái đất, để trở thành Đức Phật Độc Giác. 

Đối với Đức Bồ Tát tối thượng Thanh Văn(Aggasāvakabodhisatta)có trí tuệ ưu việt, cần phải tạo 10 hạnh ba la mật suốt 1 a tăng kỳ và 100 ngàn đại kieáp trái đất, để trở thành bậc Thánh tối thượng Thanh Văn. 

Đối với Đức Bồ Tát đại Thanh Văn(Mahā-sāvakabodhisatta)có trí tuệ ưu việt, cần phải tạo 10 hạnh ba la mật suốt 100 ngàn đại kiếp trái đất, để trở thành bậc Thánh đại Thanh Văn. 

Đối với Đức Bồ Tát Thanh Văn hạng thường(Pakaṭisāvakabodhasatta)có trí tuệ ưu việt, cần phải tạo 10 hạnh ba la mật dưới 100 ngàn đại kiếp trái đất, để trở thành bậc Thánh nhân hạng thường, v.v…. 

Trong 10 pháp hành ba la mật, bố thí ba la mật làm nền tảng hỗ trợ cho các pháp hạnh ba la mật khác. Các pháp hạnh khác được phát triển tốt đều nương nhờ vào bố thí ba la mật. 

Celui qui cultive et perfectionne les paramitas (perfections) est appelé Bodhisattva (Bodhisatta).

Concernant le Bodhisattva pleinement éveillé (Sammā Sambodhisatta), à l’instar des vies antérieures de notre Bouddha Gotama, il est un Bodhisattva doté d’une sagesse, d’une foi et d’une diligence supérieures. Il fit vœu de devenir un Bouddha pleinement éveillé pendant sept asamkhya kalpas et de prononcer ce vœu verbalement afin que tous les êtres puissent l’entendre et le connaître pendant neuf asamkhya kalpas. Durant ces deux périodes, le Bodhisattva demeure un Bodhisattva indéterminé (aniyatabodhisatta).

Lorsque vint le moment pour le Bouddha de prononcer sa prophétie, le Bodhisattva Sumedha s’adressa au Bouddha Dīpankara afin de créer une occasion favorable. Bouddha Dīpankara, grâce à son œil de Bouddha, vit clairement que Sumedha aspirait à devenir un Bouddha pleinement éveillé et prophétisa alors :

« Cet ascète Sumedha, dans le futur, au bout de quatre asamkhya et cent mille éons, deviendra un Bouddha pleinement éveillé sous le nom de Bouddha Gotama. »

Après avoir reçu cette prophétie, il devint un bodhisattva fixe (niyatabodhisatta) et poursuivit la pratique des dix paramitas ordinaires, des dix paramitas intermédiaires et des dix paramitas supérieures, accomplissant ainsi les trente paramitas nécessaires pour devenir un Bouddha pleinement éveillé.

Ainsi, pour atteindre l’Éveil suprême, un Bodhisattva pleinement éveillé doit cultiver 30 paramitas (perfections) à partir du moment où il formule son vœu mentalement pendant 7 asamkhya (plus de 5 000 éons), puis verbalement pendant 9 asamkhya (plus de 5 000 éons). Après avoir reçu la prophétie du Bouddha, il doit cultiver avec diligence 30 paramitas supplémentaires pendant 4 asamkhya et 100 000 grands éons. C’est le temps requis pour un Bodhisattva doté d’une sagesse supérieure, surpassant à la fois la foi et la diligence.

Pour un Bodhisattva doté d’une foi supérieure, surpassant à la fois la sagesse et la diligence, le temps requis est le double de celui d’un Bodhisattva doté d’une sagesse supérieure. Autrement dit, un Bodhisattva doté d’une foi supérieure doit cultiver 30 paramitas, en formulant son vœu mentalement pendant 14 asamkhya (plus de 5 000 éons). Un bodhisattva qui prononce des vœux verbalement pendant 18 asamkhya (plus de 18 éons) et qui, après avoir reçu la prophétie du Bouddha, doit cultiver 30 paramitas supplémentaires pendant 8 asamkhya et 100 000 grands éons pour devenir un Bouddha pleinement éveillé.

Pour un bodhisattva d’une diligence, d’une sagesse et d’une foi supérieures, le temps requis est le double de celui d’un bodhisattva d’une foi supérieure. Autrement dit, un bodhisattva d’une diligence supérieure doit cultiver 30 paramitas verbalement pendant 28 asamkhya ; prononcer des vœux verbalement pendant 36 asamkhya ; et, après avoir reçu la prophétie du Bouddha, cultiver 30 paramitas supplémentaires pendant 16 asamkhya et 100 000 grands éons pour devenir un Bouddha pleinement éveillé.

Pour atteindre l’état de Pratyekabuddha (Bouddha solitaire) doté d’une sagesse, d’une foi et d’une diligence supérieures, il est nécessaire de cultiver les 20 paramitas (10 paramitas ordinaires et 10 paramitas intermédiaires) pendant 2 asamkhya et 100 000 éons.

Pour atteindre l’état d’Aggasāvakabodhisatta (Bodhisattva suprême Sravaka) doté d’une sagesse supérieure, il est nécessaire de cultiver les 10 paramitas pendant 1 asamkhya et 100 000 éons.

Pour atteindre l’état de Mahāsāvakabodhisatta (Grand Bodhisattva Sravaka) doté d’une sagesse supérieure, il est nécessaire de cultiver les 10 paramitas pendant 100 000 éons.

Pour un bodhisattva ordinaire (Pakaṭisāvakabodhasatta) doté d’une sagesse supérieure, il est nécessaire de cultiver les dix paramitas pendant 100 000 éons pour devenir un saint ordinaire, etc.

Parmi les dix paramitas, celle de la générosité constitue le fondement qui soutient les autres. Ces dernières se développent harmonieusement grâce à elle.

1- Bố thí ba la mật hỗ trợ cho bố thí ba la mật như thế nào? 

Có số người đã từng tạo pháp hạnh bố thí ba la mật trong những tiền kiếp, kiếp hiện tại được tái sanh trong gia đình giàu sang phú quý, có nhiều của cải, trong dòng dõi cao quý, được phần đông, nhiều người kính trọng. 

Số người ấy vốn có bản tánh hoan hỉ trong hạnh bố thí ba la mật từ tiền kiếp, nay kiếp hiện tại này, bản tính hoan hỉ trong hạnh bố thí ba la mật ấy không mất đi, mà lại càng tăng trưởng. 

Ví dụ: 

Tích Đức Bồ Tát Vessantara tiền thân Đức Phật Gotama của chúng ta, khi Ngài đầu thai vào lòng chánh cung hoàng hậu Phussatī (hoàng hậu của đức vua Sivi trị vì xứ Sivi); đúng 10 tháng Ngài mới sanh ra đời, vừa mới mở mắt Ngài đưa bàn tay và nói câu đầu tiên với Hoàng hậu rằng: 

“Amma! Dānaṃ dassāmi, atthi kiñci te dhanaṃ”. 

“Mẫu hậu ơi! Của cải mẹ có những gì, cho con, con sẽ bố thí”. 

Trong vòng tử sanh luân hồi của mỗi chúng sinh, phần thân(sắc uẩn) thì thay đổi mỗi kiếp, song phần tâm(4 danh uẩn: thọ, tưởng, hành, thức) thì vẫn còn nguyện vẹn bản tánh cũ; tiền kiếp đã hoan hỉ trong hạnh bố thí, thì kiếp hiện tại cũng hoan hỉ trong việc bố thí ba la mật hơn nữa. 

Cho nên, bố thí ba la mật hỗ trợ cho hạnh bố thí ba la mật là như vậy. 

1. Comment la perfection de la générosité se nourrit-elle elle-même ?

Certaines personnes ayant pratiqué la perfection de la générosité dans des vies antérieures renaissent dans cette vie au sein de familles riches et prospères, possédant d’abondantes richesses, appartenant à des lignées nobles et respectées de tous.

Ces personnes, qui possédaient déjà une nature joyeuse grâce à la perfection de la générosité dans leurs vies antérieures, ne perdent pas cette joie dans cette vie présente, mais la développent au contraire.

Par exemple :

L’histoire du bodhisattva Vessantara, incarnation précédente de notre Bouddha Gotama, né du ventre de la reine Phussatī (épouse du roi Shivi) ; dix mois après sa naissance, à l’ouverture des yeux, il tendit la main et adressa ses premiers mots à la reine :

« Amma ! Dānaṃ dassāmi, atthi kiñci te dhanaṃ. »

« Mère ! Quel que soit ton patrimoine, donne-le-moi, et je le distribuerai. »

Dans le cycle des naissances et des morts, le corps physique (l’agrégat de la forme) se transforme à chaque incarnation, mais l’esprit (les quatre agrégats mentaux : sensation, perception, volonté et conscience) demeure intact dans sa nature originelle. Ayant trouvé la joie dans la pratique du don lors d’une vie antérieure, on devrait se réjouir plus encore de la perfection du don dans cette vie présente.

Ainsi, la perfection du don favorise la perfection du don lui-même.

2- Bố thí ba la mật hỗ trợ cho giữ giới ba la mật như thế nào? 

Giữ giới là giữ cho thânvà khẩukhông phạm giới. Phạm giới hoặc không phạm giới do tác ý(cetanā)là chính. 

Tác ý bất thiện tâm tạo ác nghiệp do thân và khẩu gọi là phạm giới. 

Tác ý thiện tâm tránh xa mọi hành ác do thân: không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm; và tránh xa mọi lời nói ác do khẩu: không nói dối, không nói lời chia rẽ, không nói lời thô tục, không nói lời vô ích, gọi là giữ giới. 

Tác ý thiện tâm tránh xa cách sống tà mạng do thân và khẩu hành ác; sống theo chánh mạng. 

Như vậy, đối với người đã từng tạo hạnh bố thí ba la mật trong những kiếp quá khứ, kiếp hiện tại được giàu sang phú quý có nhiều của cải, đời sống đầy đủ sung túc, có điều kiện sống theo chánh mạng, hành theo chánh nghiệp và có chánh ngữ. Nhờ vậy, việc giữ giới ba la mật được thuận lợi hơn những người nghèo khổ, thiếu thốn, làm việc không đủ sống, bởi vì ít phước bố thí. Những người nghèo khổ cũng có thể giữ giới ba la mật được, nhưng không được thuận lợi như người giàu có. 

Cho nên, bố thí ba la mật hỗ trợ cho hạnh giữ giới ba la mật được thành tựu dễ dàng. 

Ví dụ: 

Tích Long vương Saṅkhapāla (tiền thân của Đức Phật Gotama) có nhiều oai lực, có thần thông, chán nản cảnh hưởng sự an lạc cõi Long cung, có nguyện vọng giữ bát giới trong những ngày giới hàng tháng, nên Long Vương xuất hiện lên cõi người để nguyện thọ trì bát giới cho được trong sạch và đầy đủ. 

Long Vương phát nguyện 4 điều rằng: 

Người nào cần đến da, thì lấy da.
Người nào cần đến thịt, thì lấy thịt.
Người nào cần đến gân, thì lấy gân.
Người nào cần đến xương, thì lấy xương. 

Dầu phải hy sinh sanh mạng, ta quyết tâm giữ bát giới cho được trong sạch và đầy đủ. 

2. Comment la Paramita du Don soutient-elle la Paramita de la Moralité ?

Maintenir la moralité signifie veiller à ce que son corps et ses paroles ne transgressent pas les préceptes. Le fait de transgresser ou non les préceptes dépend avant tout de l’intention (cetanā).

Une intention malsaine qui engendre un mauvais karma par le corps et la parole est considérée comme une transgression des préceptes.

Une intention saine qui évite tout acte malfaisant du corps : ne pas tuer, ne pas voler, ne pas commettre d’adultère ; et qui évite toute parole malfaisante : ne pas mentir, ne pas tenir de propos injurieux, ne pas tenir de propos vulgaires, ne pas tenir de propos inutiles, est appelée le respect des préceptes.

Une intention saine qui évite une vie erronée par des actes et des paroles malfaisants ; vivre selon les moyens d’existence justes.

Ainsi, ceux qui ont cultivé la Paramita du Don dans leurs vies antérieures connaîtront, dans cette vie, richesse et prospérité, possessions abondantes, une vie confortable et épanouissante, et les conditions nécessaires pour vivre selon les principes justes, accomplir des actions justes et prononcer des paroles justes. Par conséquent, l’observance des Paramitas est plus aisée pour les pauvres et les nécessiteux, ceux qui ne peuvent subvenir à leurs besoins, car ils ont moins de mérite en matière de don. Les pauvres peuvent également observer les Paramitas, mais plus difficilement que les riches.

Ainsi, la Paramita du Don favorise l’observance des Paramitas, la rendant plus accessible.

Par exemple :

Le Roi Dragon Saṅkhapāla (une incarnation antérieure du Bouddha Gautama), doté d’une grande puissance et de capacités surnaturelles, las de la vie paisible du Palais du Dragon, souhaita observer les Huit Préceptes lors des jours d’observance mensuels. Il apparut donc dans le monde des humains pour s’engager à respecter les Huit Préceptes avec pureté et intégrité.

Le Roi Dragon fit quatre vœux :

À celui qui a besoin de peau, il prendra de la peau.

À celui qui a besoin de chair, il prendra de la chair.

À celui qui a besoin de tendons, il prendra des tendons.

À celui qui a besoin d’os, il prendra des os.

Même au péril de ma vie, je suis déterminé à respecter scrupuleusement les huit préceptes.

3- Bố thí ba la mật hỗ trợ cho xuất gia ba la mật như thế nào? 

Có số người đã từng tạo bố thí ba la mật trong nhiều kiếp trong quá khứ, kiếp hiện tại được tái sanh trong gia đình giàu sang phú quý, có nhiều của cải, cuộc sống đầy đủ sung túc, đến khi lớn lên trở thành người chủ tài sản của ông bà, cha mẹ để lại. Họ tự suy nghĩ rằng: “Những của cải, tài sản này từ tổ tiên, ông bà tích lũy truyền lại cho cha mẹ, nay cha mẹ truyền lại cho ta. Những người thân yêu chết chẳng ai đem theo được một món của cải nào; về phần ta, đến khi chết cũng như vậy thôi, chẳng có sự lợi ích, an lạc nào đáng kể. Điều tốt hơn, ta nên từ bỏ mọi thứ của cải này, đi xuất gia hành phạm hạnh cao thượng”. 

Hoặc đối với số người trong cuộc sống đầy đủ, sung túc đi tìm đến những bậc Thiện trí, Bậc xuất gia lắng nghe chánh pháp, nhận thức được rằng: “đời sống người tại gia có nhiều phiền muộn, phát sanh nhiều phiền não khổ tâm. Tốt hơn, ta nên từ bỏ nhà, bỏ tất cả mọi thứ của cải đi xuất gia hành phạm hạnh cao thượng của bậc Thiện trí, mong giải thoát khỏi tử sanh luân hồi…”. 

Như vậy là nhờ bố thí ba la mật hỗ trợ cho hạnh xuất gia ba la mật. 

Ví dụ: 

Tích đức vua Cūḷasutasoma (Đức Bồ Tát tiền thân của Đức Phật Gotama của chúng ta). Một hôm Đức Vua truyền bảo người thợ hớt tóc rằng: 

– Khi nào nhà ngươi nhìn thấy trên đầu của Trẫm có sợi tóc bạc, thì nhà ngươi báo cho Trẫm biết ngay. 

Một thời gian sau, người thợ hớt tóc nhìn thấy trên đầu Đức Vua có sợi tóc bạc, liền tâu: 

– Tâu Hoàng Thượng, hạ thần nhìn thấy trên đầu Hoàng Thượng có sợi tóc bạc. 

Đức vua truyền lệnh nhổ sợi tóc bạc trình lên, Đức Vua cầm sợi tóc bạc mà suy tư rằng: “sự già đã chế ngự thân ta rồi!”. 

Sáng hôm sau lâm triều, Đức Vua cầm sợi tóc bạc ấy phán các quan văn võ, vương gia, giai cấp Bà la môn rằng: 

– Đây là sợi tóc bạc mọc trên đầu Trẫm, Trẫm đến tuổi già rồi, Trẫm truyền cho các ngươi rõ, bây giờ Trẫm đi xuất gia hành phạm hạnh. 

Mặc dầu Thái Thượng Hoàng, Hoàng Thái Hậu, các quan trong triều, hoàng hậu, hoàng tử, công chúa… khẩn cầu, năn nỉ Đức Vua đừng đi xuất gia trở thành đạo sĩ, nhưng Đức Vua quyết chí đi xuất gia hành phạm hạnh. 

Đức vua truyền dạy, tuổi thọ con người ngắn ngủi, dù ở lại sống không bao lâu nữa cũng phải chết, từ biệt mọi người, Đức Vua khuyên dạy mọi người nên cố gắng tạo mọi thiện pháp, chớ nên dễ duôi, quên mình tạo ác pháp sau khi chết, sẽ bị sa vào trong cõi ác giới: địa ngục, atula, ngạ quỷ, súc sanh chịu khổ lâu dài do ác nghiệp của mình đã tạo. 

Đức vua Bồ Tát từ bỏ ngai vàng, cung điện đi vào rừng Himavana xuất gia trở thành đạo sĩ. 

3. Comment la Paramita du Don soutient-elle la Paramita du Renoncement ?

Certaines personnes ayant pratiqué la Paramita du Don dans de nombreuses vies antérieures renaissent dans cette vie au sein de familles aisées, jouissant d’une grande richesse et d’une vie confortable. Devenues adultes, elles héritent de leurs grands-parents et de leurs parents. Elles se disent alors : « Ces biens et cette richesse ont été accumulés par nos ancêtres et transmis à nos parents, qui nous les transmettent à leur tour. Nul ne peut emporter ses biens avec lui à la mort ; il en sera de même pour moi, sans bénéfice ni paix. Il serait préférable que je renonce à tous ces biens et que je me détache du monde pour suivre la noble voie du renoncement. »

Ou encore, pour ceux qui vivent dans l’abondance et la prospérité, en quête de maîtres vertueux et éclairés, ou pour ceux qui ont renoncé à la vie mondaine pour écouter le Dharma, il est clair que : « La vie d’un laïc est pleine de soucis et engendre beaucoup de souffrance et de détresse. Il vaut mieux abandonner sa maison et tous ses biens pour renoncer à la vie mondaine et suivre la voie noble des maîtres vertueux, dans l’espoir d’être libéré du cycle des naissances et des morts… »

Ainsi, la perfection du don soutient la perfection du renoncement à la vie mondaine.

Par exemple :

L’histoire du roi Cūḷasutasoma (le bodhisattva, incarnation précédente de notre Bouddha Gotama). Un jour, le roi donna cette instruction à son barbier :

« Dès que tu verras un cheveu gris sur ma tête, préviens-moi immédiatement. »

Quelque temps plus tard, le barbier remarqua un cheveu gris sur la tête du roi et rapporta :

« Votre Majesté, j’ai vu un cheveu gris sur la tête de Votre Majesté. »

Le roi ordonna qu’on lui arrache un cheveu gris et qu’on le lui présente. Il le tint en main et songea : « La vieillesse m’a rattrapé ! »

Le lendemain matin, à la cour, le roi, tenant le cheveu gris, déclara aux fonctionnaires, aux princes et aux brahmanes :

« Voici un cheveu gris qui a poussé sur ma tête. J’ai atteint un âge avancé. Je vous ordonne à tous de comprendre que je vais renoncer au monde et devenir moine. »

Bien que l’empereur émérite, l’impératrice douairière, les fonctionnaires de la cour, l’impératrice, les princes et les princesses aient supplié le roi de ne pas renoncer au monde et de devenir ascète, il était résolu à le faire.

Le roi enseignait que la vie humaine est courte et que, même si l’on vit longtemps, on est inévitablement condamné à mourir. Après avoir fait ses adieux à tous, le roi leur conseilla de s’efforcer d’accomplir de bonnes actions et de ne pas se laisser aller à la négligence ni à l’oubli en commettant de mauvaises actions, car après la mort, ils tomberaient dans les royaumes infernaux : enfer, asura, esprit affamé ou animal, souffrant longtemps à cause du mauvais karma qu’ils auraient accumulé.

Le roi bodhisattva renonça à son trône et à son palais et se retira dans la forêt d’Himavana pour devenir un ascète.

4- Bố thí ba la mật hỗ trợ cho trí tuệ ba la mật như thế nào? 

Có số người đã từng tạo bố thí ba la mật trong nhiều kiếp trong quá khứ, kiếp hiện tại được tái sanh trong gia đình giàu sang phú quý, có nhiều của cải, cuộc sống đầy đủ sung túc. Họ có điều kiện thuận lợi theo học pháp học, để phát sanh trí tuệ hiểu biết do học; và theo hành pháp hành, nhất là pháp hành thiền tuệ, để phát sanh trí tuệ thiền tuệ trong tam giới, thấy rõ, biết rõ sự sanh, sự diệt của danh pháp, sắc pháp; thấy rõ, biết rõ trạng thái vô thường, trạng thái khổ, trạng thái vô ngã của danh pháp, sắc pháp; và trí tuệ thiền tuệ siêu tam giới đó là 4 Thánh Đạo Tuệ và 4 Thánh Quả Tuệ, chứng ngộ Niết Bàn. Trí tuệ này là pháp hạnh trí tuệ ba la mật. 

Như vậy, pháp hạnh bố thí ba la mật hỗ trợ cho pháp hạnh trí tuệ ba la mật. 

Ví dụ: 

Tích Đức Bồ Tát Vidhūra, Đức Bồ Tát Maho-satha, Đức Bồ Tát Senaka… (tiền thân Đức Phật Gotama của chúng ta), sanh trong gia đình giàu sang, quyền quý, được học hành có trí tuệ hơn người. 

Còn số người nghèo khổ, cuộc sống thiếu thốn, cơ hội học theo pháp học và hành theo pháp hành để phát sanh trí tuệ không dễ dàng. Trong đời, có những đứa trẻ rất thông minh, song sanh trưởng trong gia đình nghèo khổ, nên không có cơ hội thuận lợi đi học như những đứa trẻ con nhà giàu có. 

Vì vậy, pháp hành trí tuệ ba la mật được thuận lợi cần nương nhờ hạnh bố thí ba la mật. 

4. Comment la Paramita de la Générosité soutient-elle la Paramita de la Sagesse ?

Certaines personnes ayant pratiqué la Paramita de la Générosité dans de nombreuses vies antérieures renaissent dans cette vie au sein de familles riches et prospères, jouissant d’une vie confortable et abondante. Elles bénéficient de conditions favorables pour étudier le Dharma, développer la sagesse par l’apprentissage et le pratiquer, notamment la méditation, afin de développer la sagesse méditative dans les trois royaumes. Elles perçoivent et comprennent clairement l’apparition et la cessation des phénomènes mentaux et physiques, ainsi que leur impermanence, leur souffrance et leur nature non-soi. Cette sagesse méditative transcendante, qui constitue les Quatre Nobles Vérités et les Quatre Nobles Fruités, conduit à la réalisation du Nirvana. Cette sagesse est la pratique de la Paramita de la Sagesse.

Ainsi, la pratique de la Paramita de la Générosité soutient la pratique de la Paramita de la Sagesse.

Par exemple :

Les bodhisattvas Vidhūra, Maho-satha, Senaka… (incarnations précédentes de notre Bouddha Gotama) sont nés dans des familles riches et nobles, recevant une éducation supérieure et possédant une sagesse exceptionnelle.

Cependant, de nombreuses personnes pauvres, vivant dans la misère, n’ont pas la possibilité d’apprendre et de pratiquer le Dharma pour développer la sagesse. Certains enfants sont très intelligents, mais naissent dans des familles pauvres, privées des mêmes opportunités éducatives que les enfants de familles aisées.

C’est pourquoi la pratique de la sagesse (paramita) est facilitée par la pratique de la générosité (paramita).

5- Bố thí ba la mật hỗ trợ cho tinh tấn ba la mật như thế nào? 

Tinh tấn là tâm sở, khi đồng sanh với ác tâm thì tạo ác nghiệp do thân, khẩu ý; khi đồng sanh với thiện tâm thì tạo thiện nghiệp do thân, khẩu, ý. 

Tinh tấn ba la mật đó là chánh tinh tấn (sammā-vāyāma), gồm 4 điều: 

Tinh tấn diệt ác pháp đã sanh.
Tinh tấn ngăn không cho ác pháp phát sanh.
Tinh tấn làm cho thiện pháp phát sanh.
Tinh tấn làm tăng trưởng thiện pháp đã phát sanh. 

Tinh tấn tiến hành thiền định để chứng đắc các bậc thiền và tinh tấn tiến hành thiền tuệ để chứng đắc 4 Thánh Đạo Tuệ, diệt đoạn tuyệt mọi phiền não tham ái, đó là tinh tấn ba la mật. 

Có số người đã từng tạo bố thí ba la mật, kiếp hiện tại có nhiều của cải, cuộc sống đầy đủ sung túc, hỗ trợ cho hạnh tinh tấn ba la mật được thành tựu dễ dàng hơn người nghèo khổ, đời sống thiếu thốn, cần phải tinh tấn trong công việc làm ăn để nuôi mạng. 

Tinh tấn ba la mật như Đức Bồ Tát thái tử Janaka, tinh tấn bơi lội trong biển đại dương suốt 7 ngày đêm không ngừng nghỉ, làm động tâm chư thiên đến cứu thoát chết…. 

Tinh tấn ba la mật được thành tựu cần nương nhờ bố thí ba la mật làm nền tảng. 

5. Comment la Paramita de la Générosité soutient-elle la Paramita de la Diligence ?

La diligence est un facteur mental ; lorsqu’elle s’accompagne de mauvaises pensées, elle crée un mauvais karma par le biais du corps, de la parole et de l’esprit ; lorsqu’elle s’accompagne de bonnes pensées, elle crée un bon karma par le biais du corps, de la parole et de l’esprit.

La Paramita de la Diligence est la diligence juste (sammā-vāyāma), qui comprend quatre éléments :

La diligence à éradiquer les mauvaises pensées qui sont apparues.

La diligence à empêcher l’apparition de mauvaises pensées.

La diligence à susciter de bonnes pensées.

La diligence à accroître les bonnes pensées qui sont apparues.

La diligence à pratiquer la méditation pour atteindre les différents stades méditatifs, et la diligence à pratiquer la méditation de la vision pénétrante pour atteindre les Quatre Nobles Vérités, en éradiquant toutes les souillures et tous les désirs — telle est la Paramita de la Diligence.

Certaines personnes ayant pratiqué la perfection de la générosité (dana paramita) dans leurs vies antérieures jouissent d’une grande richesse et d’une vie confortable et prospère, ce qui leur permet d’atteindre plus facilement la perfection de la diligence (dana paramita) que les pauvres et les nécessiteux contraints de travailler dur pour survivre.

La perfection de la diligence est illustrée par le prince Janaka Bodhisattva, qui nagea inlassablement dans l’océan pendant sept jours et sept nuits, touchant le cœur des dieux qui vinrent le sauver de la mort.

La perfection de la diligence repose sur la perfection de la générosité.

6- Bố thí ba la mật hỗ trợ nhẫn nại ba la mật như thế nào? 

Pháp nhẫn nại là pháp chịu đựng mọi cảnh trái ý nghịch lòng một cách tự nhiên, không hề phát sanh tâm không hài lòng. Pháp nhẫn nại đó chính là vô sântâm sở (adosacetasika)đồng sanh với đại thiện tâm. 

Pháp nhẫn nạiở đây không phải là nhẫn nhục,vì nhẫn nhục thì bên trong tâm còn ấm ức, uất hận trong lòng; nhưng bên ngoài tỏ ra bình tĩnh, chưa biểu lộ ra bằng hành động, lời nói. Còn nhẫn nại, bên trong chỉ có thiện tâm phát sanh, bên ngoài thân và khẩu vẫn giữ được tánh tự nhiên; hành động và lời nói vẫn bình thường, không có gì thay đổi, đó là hạnh nhẫn nại ba la mật. 

Có số người đã từng tạo bố thí ba la mật trong những kiếp quá khứ, kiếp hiện tại giàu sang quyền quý, cuộc sống đầy đủ sung túc, có điều kiện và cơ hội gần gũi thân cận với bậc Thiện trí, lắng nghe học hỏi chánh pháp của bậc Thiện trí, được hiểu rõ pháp nhẫn nạilà một đức tính cao thượng mà chư Phật tán dương ca tụng, cho nên họ cố gắng thực hành hạnh nhẫn nại ba la mật để trở thành đức tính cao quý của họ. Vì vậy, mỗi khi gặp cảnh trái ý nghịch lòng, họ vẫn giữ thiện tâm trong sạch tự nhiên, không hề phát sanh tâm không hài lòng (sân tâm) nơi đối tượng ấy, không tự làm khổ mình, không làm khổ người. 

Vậy, bố thí ba la mật hỗ trợ cho hạnh nhẫn nại ba la mật. 

Ví dụ: 

Tích Đức Bồ Tát Khantivadī (tiền thân của Đức Phật Gotama) hành hạnh nhẫn nại ba la mật. Đức vua Kalāpu tức giận Đức Bồ Tát, truyền lệnh cho người hành quyết chặt hai chân, hai tay, hai lỗ tai, 2 lỗ mũi của Đức Bồ Tát, Ngài hành nhẫn nại ba la mật nên sân tâm không phát sanh, dẫu thân của Ngài đau đớn đến cùng cực, Ngài phải viên tịch ngay ngày hôm ấy. 

Còn đức vua Kalāpu đã tạo tội ác nặng, bị đất rút chết, do ác nghiệp ấy cho quả tái sanh vào địa ngục Avīci chịu khổ do ác nghiệp của mình đã tạo. 

6. Comment la Paramita de la Générosité soutient-elle la Paramita de la Patience ?

La patience est la pratique consistant à supporter naturellement toutes les circonstances désagréables et adverses sans éprouver la moindre insatisfaction. Cette patience est le facteur mental de l’absence de colère (adosacetasika), qui se manifeste simultanément à un esprit sain et serein.

La patience n’est pas ici une forme d’humiliation, car l’humiliation implique encore du ressentiment et de l’amertume intérieurs, même si l’on paraît calme extérieurement, sans que cela ne se manifeste encore par des actes ou des paroles. La patience, en revanche, ne laisse apparaître qu’un esprit sain, tandis qu’extérieurement le corps et la parole restent naturels ; les actions et les paroles demeurent normales, inchangées. Telle est la Paramita de la Patience.

Certaines personnes ont pratiqué la perfection de la générosité dans des vies antérieures et, dans cette vie, sont riches et puissantes, menant une vie confortable et prospère. Ils ont la possibilité de côtoyer des personnes vertueuses, d’écouter et d’apprendre le Dharma auprès d’elles, et de comprendre que la patience est une noble vertu louée par les Bouddhas. C’est pourquoi ils s’efforcent de perfectionner leur patience afin d’en faire leur propre vertu. Ainsi, face à des situations désagréables ou défavorables, ils conservent un esprit pur et vertueux, sans jamais éprouver de mécontentement (colère) envers la personne qu’ils aiment, et sans causer de souffrance à eux-mêmes ni à autrui.

Ainsi, la perfection de la générosité favorise la perfection de la patience.

Par exemple :

Le bodhisattva Khantivadī (une incarnation précédente du Bouddha Gautama) pratiquait la perfection de la patience. Le roi Kalāpu, furieux contre le bodhisattva, ordonna à ses bourreaux de lui couper les jambes, les bras, les oreilles et les narines. Le bodhisattva, grâce à sa patience parfaite, ne ressentit aucune colère, malgré la douleur extrême qui l’envahissait. Il mourut ce jour-là.

Quant au roi Kalāpu, ayant commis de graves péchés, il fut englouti par la terre et, à cause de ses mauvaises actions, renaquit dans l’enfer Avīci, subissant les conséquences de ses actes.

7- Bố thí ba la mật hỗ trợ cho chân thật ba la mật như thế nào? 

Trong đời này có hai pháp chân thật: 

Chân thật bằng lời nói (sammutisacca).
Chân thật nghĩa pháp (paramatthasacca). 

Thế nào là chân thật bằng lời nói? 

Người đời chế định ra tiếng nói để thông tin, truyền đạt tư tưởng hiểu biết lẫn nhau; khi thấy, nghe biết thế nào, nói đúng sự thật như thế ấy, không cố ý nói sai, nói dối lừa gạt người khác, gọi là chân thật bằng lời nói. 

Thế nào là chân thật nghĩa pháp? 

Chân thật nghĩa pháp là pháp có thật tánh chân thật, thể bất biến, đó là 4 pháp: tâm, tâm sở, sắc pháp vàNiết Bàn.Phân ra làm hai loại: 

* Chân thật theo thực tánh pháp (sabhāvasacca)có 3 pháp: 

Thiện pháp cho quả an lạc.
Bất thiện pháp cho quả khổ.
Phi thiện, phi bất thiện pháp: là pháp không phải thiện cũng không phải bất thiện, đó là các pháp còn lại như: quả tâm, duy tác tâm, sắc pháp… 

* Chân thật theo Tứ thánh đế: 

Khổ thánh đế.
Tập thánh đế.
Diệt thánh đế.
Đạo thánh đế. 

Đức Bồ Tát hành hạnh chân thật ba la mật là nói như thế nào, thì làm như thế ấy;làm như thế nào, thì nói như thế ấy; lời nói và việc làm lúc nào cũng chân thật, không nói dối, không làm dối. 

Chân thật ba la mật là đã nói lời chân thật, rồi làm đúng theo lời chân thật ấy, không phải nói mà không làm đúng theo lời nói. 

Pháp hạnh chân thật ba la mật được thành tựu dễ dàng, do nương nhờ bố thí ba la mật làm nền tảng. 

Ví dụ: 

Tích Đức Bồ Tát Mahāsutasoma (tiền thân của Đức Phật Gotama) thực hành hạnh chân thật ba la mật. Đức Bồ Tát làm vua trị vì kinh thành Indapatta. 

Một hôm đức vua Bồ Tát Mahāsutasoma đang làm lễ tắm tại hồ nước, thì kẻ sát nhân ăn thịt người tên Porisāda bắt Ngài để giết, lấy máu tế thần rồi ăn thịt Ngài. 

Trước khi làm lễ tắm, Ngài có hứa với vị pháp sư Bà la môn rằng: khi hồi cung sẽ nghe pháp.Nay Ngài bị bắt, không giữ đúng lời hứa với vị pháp sư Bà la môn; muốn giữ đúng lời hứa, nên Ngài xin kẻ sát nhân Porisāda, cho phép Ngài trở về cung nghe pháp đúng theo lời đã hứa, rồi Ngài sẽ trở lại gặp kẻ sát nhân Porisāda. Tên sát nhân Porisāda ban đầu không tin nơi Ngài, nhưng nhìn thấy Ngài vẫn tự nhiên không tỏ ra một chút sợ hãi đến sự chết, với oai lực từ lời chân thật của Ngài, khiến tên sát nhân Porisāda tin theo, cho phép Ngài hồi cung. 

Khi Đức vua Bồ Tát hồi cung, thỉnh vị pháp sư lên ngồi trên ngai vàng thuyết pháp, còn Đức Vua ngự ở dưới thấp, cung kính nghe pháp. Sau khi nghe pháp xong, giữ đúng lời hứa với kẻ sát nhân Porisāda, Đức vua Bồ Tát trở lại tìm tên sát nhân. Kẻ sát nhân vô cùng kinh ngạc, không ngờ Đức vua Bồ Tát giữ đúng lời hứa đến gặp y, để y giết lấy máu tế thần rồi ăn thịt. 

Do oai lực hạnh chân thật ba la mật của Đức Bồ Tát, kẻ sát nhân không dám giết Ngài, y kính xin Ngài thuyết lại bài pháp mà Ngài đã nghe từ vị pháp sư Bà la môn. 

Ban đầu Đức Bồ Tát không chịu thuyết, bởi vì kẻ sát nhân đang hành ác pháp của người ác; còn thiện pháp của bậc Thiện trí người ác không thể hiểu được. 

Về sau kẻ sát nhân hồi tâm hướng thiện, thiết tha khẩn khoản, yêu cầu Đức Bồ Tát thuyết pháp. Ngài nhận thấy kẻ sát nhân biết phục thiện, nên Ngài thuyết pháp tế độ kẻ sát nhân cải tà quy chánh, thọ trì ngũ giới. Từ đó về sau không giết người ăn thịt nữa, trở thành người thiện. 

Đức Bồ Tát thực hành hạnh chân thật ba la mật được thành tựu, nhờ hạnh bố thí ba la mật làm nền tảng.

7. Comment la Paramita du Don soutient-elle la Paramita de la Vérité ?

8- Bố thí ba la mật hỗ trợ chí nguyện ba la mật như thế nào? 

Chí nguyện ba la mật thường đi theo ba la mật khác. 

Ví dụ: 

Tích Đức Bồ Tát Temiya, Thái tử của đức vua Kāsika, Đức vua vô cùng yêu quý thái tử Temiya, chắc chắn sẽ truyền ngôi báu cho Thái tử. Một hôm Đức Vua lâm triều, Thái tử nằm trên vế của Đức vua, quân lính triều đình bắt được một nhóm trộm cướp đến trình Đức vua, Đức vua truyền lệnh hành phạt bọn cướp. Thái tử nằm trên vế nghe rõ lời truyền lệnh của phụ vương mình, tự nhiên cảm thấy sợ hãi, nghĩ rằng: “Phụ vương của ta đã tạo ác nghiệp, khó tránh khỏi khổ trong cảnh địa ngục”.

Đức Bồ Tát nằm ngủ thiếp đi một lát, khi tỉnh dậy thấy mình đang nằm trên ngai vàng. Ngài nhớ lại tiền kiếp đã từng làm vua 20 năm, tạo ác nghiệp, nên sau khi chết, do ác nghiệp cho quả tái sanh vào địa ngục chịu khổ suốt 80.000 năm. Ngài suy tư rằng: “Nếu sau này ta lớn lên nối ngôi vua, thì chắc chắn ta cũng sẽ sa vào địa ngục trở lại”. Đức Bồ Tát buồn lo, sợ hãi chưa biết làm thế nào để tránh khỏi làm vua. 

Khi ấy có một thiên nữ kiếp trước đã từng làm mẹ Đức Bồ Tát, khuyên dạy Đức Bồ Tát rằng: 

– Này Temiya con yêu quý! Con chớ nên buồn lo sợ hãi, nếu con không muốn làm vua, con nên thực hành theo điều mẹ khuyên dạy: 

– Con không bại liệt, làm như người bại liệt.
– Con không câm, làm như người câm.
– Con không điếc, làm như người điếc.
– Con không nên biểu lộ cho người khác biết mình là người có trí tuệ hơn người. 

Làm được như vậy, con chắn chắn tránh được làm vua. 

Lắng nghe lời khuyên dạy của vị thiên nữ, Đức Bồ Tát vô cùng hoan hỉ rồi phát nguyện theo những điều mà vị thiên nữ chỉ dạy, nghiêm chỉnh thực hành suốt 16 năm trường, không một ai có thể phát giác ra được. Cuối cùng các quan tâu lên Đức Vua rằng: 

Tâu Đại Vương, nếu để Thái tử tiếp tục sống trong cung điện, thì sẽ có ba điều tại hại: 

– Tai hại cho Đại Vương.
– Tai hại cho Hoàng hậu.
– Tai hại cho ngai vàng, giang sơn đất nước. 

Vậy kính xin Hoàng thượng lấy xe chở Thái tử đem chôn trong rừng sâu. 

Đức vua sợ những điều tại hại sẽ xảy ra, nên đành chuẩn tấu, truyền chỉ phán bảo quân lính trong triều đình chở Đức Bồ Tát vào rừng để chôn. 

Hôm ấy, Đức Bồ Tát hành chí nguyện ba la mậtđã thành tựu, suốt 16 năm không cử động, nay đến lúc Đức Bồ Tát dùng tâm lực vận chuyển thân thể, bước xuống xe đi đi lại lại, đi đến chỗ những người lính đang đào huyệt. Ngài hỏi rằng: 

– Các ngươi đào huyệt này để làm gì? 

– Chúng tôi đào huyệt này để chôn Thái tử Temiya, là người bại liệt, câm, điếc, bất hạnh cho triều đình. – Bọn lính thưa. 

– Này các ngươi, các người hãy xem, ta chính là Thái tử Temiya, ta không phải là người bại liệt, không phải người câm, điếc… sở dĩ ta có chí nguyện làm như người bại liệt, câm, điếc, là vì ta không muốn làm vua. Hôm nay ta sẽ xuất gia trở thành đạo sĩ. 

8. Comment la Paramita du Don soutient-elle la Paramita de l’Aspiration ?

La Paramita de l’Aspiration accompagne souvent d’autres Paramitas.

Par exemple :

L’histoire du bodhisattva Temiya, prince du roi Kasika. Le roi aimait profondément le prince Temiya et était certain de lui léguer le trône. Un jour, alors que le roi tenait audience, le prince était allongé sur ses genoux. Les soldats royaux capturèrent une bande de voleurs et les présentèrent au roi. Le roi ordonna qu’ils soient punis. Le prince, allongé sur les genoux du roi, entendit clairement l’ordre de son père et fut saisi de peur, pensant : « Mon père a commis des actes maléfiques ; il ne peut échapper aux souffrances de l’enfer. »

Le bodhisattva s’endormit un instant. À son réveil, il se retrouva allongé sur le trône. Il se souvint alors de sa vie antérieure de roi, durant laquelle il avait commis vingt actes maléfiques. Ainsi, après sa mort, à cause de ses mauvaises actions, il renaquit en enfer et y souffrit pendant 80 000 ans. Il se disait : « Si je deviens roi, je retomberai assurément en enfer.» Le bodhisattva était inquiet et effrayé, ne sachant comment éviter de devenir roi.

À ce moment-là, une jeune fille céleste, qui avait été sa mère dans une vie antérieure, lui conseilla :

« Mon cher Temiya ! Ne t’inquiète pas et n’aie pas peur. Si tu ne veux pas devenir roi, suis les conseils de ta mère :

Tu n’es pas paralysé, comporte-toi comme un paralysé.

Tu n’es pas muet, comporte-toi comme un muet.

Tu n’es pas sourd, comporte-toi comme un sourd.

Ne révèle pas à autrui que tu es plus intelligent que les autres.

Ainsi, tu éviteras assurément de devenir roi.»

À l’écoute des conseils de la jeune fille céleste, le bodhisattva fut comblé de joie et fit vœu de pratiquer assidûment ses enseignements pendant seize longues années, sans être vu de personne. Finalement, les fonctionnaires rapportèrent au roi :

« Votre Majesté, si le prince héritier continue de vivre au palais, trois choses se produiront :

• Un préjudice pour Votre Majesté.
• Un préjudice pour la reine.
• Un préjudice pour le trône, le royaume et le pays.

C’est pourquoi nous vous prions respectueusement, Votre Majesté, de faire transporter le prince héritier afin qu’il soit enterré au cœur de la forêt. »

Le roi, craignant les conséquences néfastes, accepta à contrecœur et ordonna aux soldats de la cour de transporter le bodhisattva dans la forêt pour son inhumation.

Ce jour-là, le bodhisattva, ayant accompli ses vœux de paramita, demeura immobile pendant seize ans. Alors, usant de son pouvoir mental, il se déplaça, descendit de son char et fit les cent pas jusqu’à l’endroit où les soldats creusaient une tombe. Il demanda :

« Pourquoi creusez-vous cette tombe ? »

« Nous creusons cette tombe pour enterrer le prince Temiya, infirme, muet et sourd – un fléau pour la cour royale », répondirent les soldats.

« Écoutez ! Je suis le prince Temiya. Je ne suis ni infirme, ni muet, ni sourd… Si j’ai aspiré à être comme un infirme, un muet et un sourd, c’est parce que je ne veux pas être roi. Aujourd’hui, je renonce au monde et deviens ascète. »

9- Bố thí ba la mật hỗ trợ cho tâm từ ba la mật như thế nào? 

Tâm từ ba la mật, là đại thiện tâm mong cầu tất cả chúng sinh an lạc không oan trái lẫn nhau, không khổ thân, không khổ tâm, mong cầu tất cả mọi chúng sinh tự mình giữ gìn thân tâm thường được an lạc. 

Tâm từ đó là vô sân tâm sở(adosacetasika)đồng sanh trong đại thiện tâm. 

Tâm từ khi biểu hiện ra nơi thân,thì thân hành động hợp với tâm từ như giúp đỡ, bố thí những vật cần thiết cho người ấy, chúng sinh ấy được an lạc. 

Tâm từ khi biểu hiện nơi khẩu,thì miệng nói lời hợp với tâm từ, đem lại cho người nghe sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài. 

Khi tâm từ phát sanh trong tâm,thì làm cho tâm mình cảm thấy mát mẻ dễ chịu, rải tâm từ đến mọi người, mọi chúng sinh, cầu mong cho tất cả chúng sinh được thân tâm thường an lạc, làm cho người khác, chúng sinh khác cảm nhận được sự mát mẻ, an lạc, thích gần gũi thân cận, thương yêu kính mến nhau. 

Như vậy, hạnh tâm từ ba la mật này cũng cần nương nhờ hạnh bố thí ba la mật làm nền tảng. 

Ví dụ: 

Tích Đức Bồ Tát Suvaṇṇasāma (tiền thân của Đức Phật Gotama) hành hạnh tâm từ ba la mật,khi Ngài ở trong rừng không những chư thiên khắp mọi nơi kính mến Ngài, mà còn các loài thú dữ cũng cảm mến Ngài. Khi Ngài đi vào rừng lấy nước, cả đàn thú rừng đủ loại đi theo Ngài, quyến luyến Ngài không muốn rời. 

Trong gia đình, thân bằng quyến thuộc có tâm từ với nhau có phải không? 

Trong gia đình, như vợ chồng thương yêu nhau, cha mẹ thương yêu con, anh em, chị em thương yêu nhau, ông bà yêu cháu…; trong dòng họ, những người bà con thân bằng quyến thuộc thương yêu nhau… tất cả mọi tình thương yêu ấy không phải tâm từ thật mà gọi là tâm từ giả.Bởi vì, đó là biểu hiện tình thương với tham tâm,không phải là thiện tâm.Để xác minh, thực nghiệm điều này, khi tình thương (tham) không được như ý, sẽ phát sanh không hài lòng, đó là sân tâmđối nghịch với tâm từ là vô sân tâm.

Tâm từ giả,đó là tình thương với tham tâm, khi tham muốn không được như ý, liền làm nhân để cho phát sanh sân tâm(quả). 

Còn tâm từ thậtđó là vô sântâm sở đồng sanh với đại thiện tâm, mong cầu mọi điều an lành đến tất cả chúng sinh không phân biệt thân hay thù, cho nên dù đối tượng thế nào đi nữa, tâm tham (hài lòng), hoặc tâm sân (không hài lòng) không phát sanh, đó là tâm từ thật. 

9. Comment la Paramita du Don soutient-elle la Paramita de la Bienveillance ?

La Paramita de la Bienveillance est un esprit vertueux et élevé qui souhaite à tous les êtres la paix et le bonheur, libérés de toute inimitié, souffrance et angoisse physique ou mentale, et qui souhaite que tous les êtres préservent leur propre paix et leur propre bonheur.

Cette bienveillance est le facteur mental de non-colère (adosacetasika) qui surgit simultanément au sein de cet esprit vertueux et élevé.

Lorsque la bienveillance se manifeste dans le corps, celui-ci agit en conséquence, par exemple en aidant et en donnant à la personne ou à l’être concerné ce dont il a besoin, afin qu’il trouve la paix.

Lorsque la bienveillance se manifeste dans la parole, la bouche prononce des paroles empreintes de bienveillance, apportant bienfait, progrès et une paix durable à celui qui les entend.

Lorsque la bienveillance naît dans l’esprit, elle procure calme et sérénité. Répandez la bienveillance envers tous les êtres, en souhaitant qu’ils connaissent toujours la paix du corps et de l’esprit. Faites ressentir cette sérénité et cette paix à autrui, et encouragez la proximité, l’affection et le respect mutuels.

Ainsi, cette pratique de la bienveillance (māraṇā) doit également reposer sur la pratique de la générosité (dānaṇā).

Par exemple :

Le bodhisattva Suvaṇṇasāma (une incarnation antérieure du Bouddha Gautama) pratiquait la bienveillance. Lorsqu’il se trouvait dans la forêt, non seulement les dieux le respectaient, mais même les animaux sauvages l’appréciaient. Lorsqu’il s’y rendait pour puiser de l’eau, un troupeau entier d’animaux sauvages le suivait, s’accrochant à lui et refusant de le quitter.

Cela ne signifie-t-il pas également qu’au sein d’une famille, les proches et les êtres chers devraient se témoigner de la bienveillance les uns envers les autres ?

Au sein des familles, l’amour entre époux, parents et enfants, frères et sœurs, grands-parents ; au sein des clans, l’amour entre proches et amis… tout cet amour n’est pas une véritable bienveillance, mais une fausse bienveillance. En effet, il s’agit d’un amour empreint d’avidité, et non de véritable compassion. Pour le vérifier, lorsque l’amour (l’avidité) n’est pas assouvi, l’insatisfaction surgit : c’est la colère, l’opposé de la bienveillance, qui est l’absence de colère.

La fausse bienveillance est un amour avide ; lorsque l’avidité n’est pas assouvie, elle devient la cause de la colère (l’effet).

La véritable bienveillance est l’état d’esprit qui préserve la colère, naissant simultanément d’un esprit vertueux, aspirant à la paix et au bien-être de tous les êtres, sans distinction entre amis et ennemis. Par conséquent, quel que soit l’objet, ni l’avidité (la satisfaction) ni la colère (l’insatisfaction) ne se manifestent : voilà la véritable bienveillance.

10- Bố thí ba la mật hỗ trợ cho tâm xả ba la mật như thế nào? 

Tâm xả ba la mật là thiện tâm nghĩ về tất cả chúng sinh một cách trung dungdo suy nghĩ rằng: 

– Mỗi chúng sinh có nghiệp là của riêng mình, cho nên, ta không thể làm cho chúng sinh được an lạc và cũng không thể làm cho chúng sinh khổ. Sở dĩ chúng sinh được an lạc là do quả của thiện nghiệp của họ đã tạo; và chúng sinh chịu cảnh khổ cũng là do quả của ác nghiệp họ đã tạo. Mỗi chúng sinh nương nhờ hoàn toàn nơi nghiệp của chính mình. Chúng sinh nào tạo thiện nghiệp, khi thiện nghiệp cho quả, thì hưởng được sự an lạc; chúng sinh nào tạo bất thiện nghiệp hoặc ác nghiệp, khi ác nghiệp cho quả, thì phải chịu khổ não. 

Như vậy, sự an lạc, hoặc khổ não là quả của nghiệp mà do chính họ đã tạo. 

Do nhờ suy nghĩ như vậy, nên có tâm xả đối với tất cả chúng sinh. Gọi là hành hạnh tâm xả ba la mật. 

Hạnh tâm xả ba la mật này là hạnh cuối cùng nương nhờ các hạnh ba la mật khác, mà các hạnh ba la mật khác nương nhờ hạnh bố thí ba la mật. Như vậy, hạnh tâm xả ba la mật gián tiếp nương nhờ hạnh bố thí ba la mật. 

Ví dụ: 

Tích Đức Bồ Tát Mahālomahaṃsa sanh trong gia đình phú hộ. Khi trưởng thành Ngài chán ngán đời sống tại gia, từ bỏ nhà đi xuất gia trở thành đạo sĩ hành hạnh tâm xả ba la mật, là tâm trung dung đối với tất cả đối tượng tốt hoặc xấu. 

Đức Bồ Tát đến sống nơi nghĩa địa gom nhặt các bộ xương, lấy sọ người làm gối, lũ trẻ tinh nghịch ở trong xóm nhìn thấy Ngài, thường đến quấy rầy Ngài như nhổ nước miếng vào người Ngài, bỏ rác, thậm chí còn tiểu tiện, đại tiện gần nơi Ngài ở. Khi Ngài nằm, chúng lấy cây cỏ xoáy vào hai lỗ tai của Ngài, chúng chơi đùa thích thú la hét om sòm; còn đối với Đức Bồ Tát vẫn an nhiên tự tại nhẫn nại, không hề sanh sân tâm, không hài lòng gì cả. 

Những bậc Thiện trí nhìn thấy Đức Bồ Tát hành hạnh cao thượng ít ai có thể sánh được, nên ngăn cấm lũ trẻ tinh nghịch kia, không được đến quấy rầy Ngài. Họ đem những vật thực, vật thơm đến cúng dường Ngài, nhưng Ngài vẫn an nhiên tự tại, không hề phát sanh tham tâm, hài lòng những vật cúng dường ấy, bởi vì Ngài hành hạnh tâm xả ba la mật. 

Tóm lại, người nào có nguyện vọng muốn giải thoát khỏi cảnh khổ tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài, để chứng đạt đến mục đích cứu cánh Niết Bàn, đều cần phải tạo ít nhất là đầy đủ 10 pháp hạnh ba la mật làm nhân duyên để chứng đắc Thánh Đạo – Thánh Quả và Niết Bàn. 

Nếu người nào mong cầu chứng đạt Niết Bàn mà không tạo đầy đủ 10 hạnh ba la mật, người ấy cũng chỉ có mong, mà không bao giờ chứng đạt Niết Bàn. Cũng như người nào muốn đến một nơi nào đó, mà không chịu đi, thì cũng chẳng bao giờ đến nơi ấy. 

Trong 10 pháp hạnh ba la mật, hạnh bố thí ba la mật là hạnh ba la mật đầu tiên, làm nền tảng hỗ trợ cho các hạnh ba la mật khác được dễ dàng thành tựu.

10. Comment la Paramita de la Générosité soutient-elle la Paramita de l’Équanimité ?

La Paramita de l’Équanimité est un esprit vertueux qui considère tous les êtres sensibles avec équilibre, en réfléchissant aux points suivants :

• Chaque être sensible possède son propre karma ; par conséquent, nous ne pouvons ni le rendre heureux ni le faire souffrir. Les êtres sensibles éprouvent du bonheur grâce aux fruits de leur bon karma, et de la souffrance grâce aux fruits de leur mauvais karma. Chaque être sensible est entièrement tributaire de son propre karma. Les êtres sensibles qui créent du bon karma, lorsque celui-ci porte ses fruits, jouissent du bonheur ; ceux qui créent du karma malsain ou mauvais, lorsque celui-ci porte ses fruits, souffrent.

Ainsi, le bonheur ou la souffrance résultent du karma qu’ils ont eux-mêmes créé.

Par cette réflexion, on développe l’équanimité envers tous les êtres sensibles. C’est ce qu’on appelle pratiquer la Paramita de l’Équanimité.

Cette perfection d’équanimité (ou de détachement) est la perfection ultime qui repose sur les autres perfections, lesquelles reposent sur la perfection de la générosité (ou du don). Ainsi, la perfection d’équanimité dépend indirectement de la perfection de la générosité.

Exemple :

L’histoire du bodhisattva Mahālomahaṃsa, né dans une famille aisée. Parvenu à l’âge adulte, lassé de sa vie familiale, il quitta son foyer et devint un ascète pratiquant la perfection d’équanimité, un état de neutralité envers toute chose, bonne ou mauvaise.

Le bodhisattva vivait dans un cimetière, ramassant des ossements et utilisant des crânes humains comme oreillers. Les enfants espiègles du voisinage, le voyant, le harcelaient souvent en lui crachant dessus, en jetant des ordures, et même en urinant et en déféquant près de lui. Lorsqu’il s’allongeait, ils lui tordaient des brins d’herbe dans les oreilles, jouant et criant de joie. Quant au Bodhisattva, il demeurait serein, tranquille et patient, sans jamais laisser naître en lui colère ni insatisfaction.

Les sages, voyant la conduite sublime du Bodhisattva, rarement égalée, interdirent aux enfants espiègles de le déranger. Ils lui offrirent de la nourriture et des parfums, mais il resta serein et tranquille, sans jamais manifester ni avidité ni satisfaction face à ces offrandes, car il pratiquait la perfection de l’équanimité (paramita).

En résumé, quiconque aspire à se libérer des souffrances de la naissance, de la mort et de la renaissance dans les trois royaumes et les quatre catégories d’êtres, et à atteindre le but ultime du Nirvana, doit cultiver au moins les dix perfections, conditions nécessaires pour accéder à la Noble Voie, à la Noble Fruit et au Nirvana.

Si quelqu’un désire atteindre le Nirvana sans cultiver les dix perfections, il ne fera qu’aspirer à lui, sans jamais l’atteindre. De même que celui qui désire aller quelque part mais refuse d’y aller n’y parviendra jamais.

Parmi les dix paramitas, la paramita de la générosité est la première, servant de fondement pour soutenir les autres et faciliter leur réalisation.